نکاتی درباره‌ی راه‌سازی

نکاتی درباره‌ی راه‌سازی-زیرسازی و روسازی جاده

از مراحل مهم در ساخت جاده و راه، زیرسازی و روسازی است که نیاز به تخصص کافی دارد. درصورتی‌که زیرسازی به‌خوبی انجام نشود بعد از گذشت مدت‌زمانی، راه یا جاده دچار اشکال می‌شود. بنابراین شرکت پیمانکار باید شناخت کافی و لازم درباره عملیات زیرسازی را داشته باشد. در برخی موارد، یک شرکت پیمانکار فقط مسولیت انجام زیرسازی را به عهده می‌گیرد که نشان‌دهنده‌ی اهمیت این موضوع است. در این مطلب به بررسی زیرسازی و روسازی جاده‌ ها خواهیم پرداخت.

راه سازی

زیرسازی و روسازی

برای ساخت جاده باید سه لایه اصلی در نظر گرفته شود یعنی: لایه‌ی زیراساس، لایه‌ی اساس راه و لایه‌ی رویه. لایه‌های زیراساس و اساس راه مربوط به زیرسازی و لایه‌ی رویه در بخش روسازی قرار می‌گیرند.

لایه‌ی زیراساس

لایه‌های زیراساس اولین لایه برای ساخت جاده‌ها بوده و مانند یک تکیه‌گاه سازه‌ای است. البته ایجاد این لایه برای همه‌ی پروژه‌ها اجباری نیست و تنها برای احداث جاده‌های اصلی کاربرد دارد. در این لایه باید از مصالحی باکیفیت بالا استفاده کرد. این لایه ‌مرزی میان لایه‌ی اساس و بستر خاک ایجاد می‌کند. مصالح متداول در این لایه شامل سنگ شکسته یا شن و ماسه است.

زیراساس شن و ماسه معمولاً از شن و ماسه بستر رودخانه‌ها، مسیل‌های قدیمی و تپه‌های شن و ماسه‌ای و… به دست می‌آید. سنگ‌های شکسته نیز سنگ‌های استخراج شده از معادن سنگ و سنگ‌های درشت هستند که در سنگ‌شکن شکسته و سرند می‌شود. البته زیراساس آهک، سیمان یا قیر نیز وجود دارد که برای زمین‌هایی به کار برده می‌شوند که آلوده به مواد مضری هستند که روی سیمان اثر مخرب می‌گذارند و یا در محل‌هایی که احتمال رشد و روییدن گیاهان وجود دارد، کاربرد دارند.

 لایه اساس

لایه‌ای که بروی لایه زیراساس قرار می‌گیرد، لایه‌ی اساس است و دومین لایه در ساخت جاده‌ها به شمار می‌آید. این لایه نیز باید از مصالح مرغوب از جنس‌های مختلف مانند شن و ماسه، قیر، سنگ‌های شکسته و… احداث شود.

ویژگی‌های لایه زیراساس و اساس

تحمل فشار

لایه‌ی زیراساس باید به‌گونه‌ای ساخته شود که تنش‌های ایجادشده منجر به تغییر شکل یا نشست بستر نشود. این لایه فشارهای وارده از لایه‌های بالایی را متعادل کرده و به بستر منتقل می‌کند. برای تنظیم عملکرد آن در برابر فشارهای مختلف، تغییر ضخامت در نظر گرفته می‌شود.

جذب رطوبت

دانه‌بندی این لایه باید استاندارد خاصی داشته باشد تا بتواند آب‌های سطحی و نفوذی را به‌خوبی هدایت کند. چنانچه مصالحی در آن به کار رفته باشد که جاذب مقدار زیادی آب و رطوبت باشد پس از مدت‌زمان کوتاهی، جاده از بین خواهد رفت  زیرا انبساط و انقباض‌های متوالی ایجاد شده و تنش‌های متضادی در جاده به وجود می‌آید.

راه سازی
ضخامت

ضخامت زیراساس، ضخامت روسازی را کم می‌کند و هزینه‌های را کاهش می‌دهد و می‌توان در مراحل نهایی از آسفالت‌های مرغوب برای روسازی استفاده کرد.

قدرت پیوند

مواد به کار رفته در زیرسازی باید به‌گونه‌ای باشد که قابلیت پیوند قوی و مستحکم با قیر را داشته باشد  و بر اثر رفت‌وآمد و عوامل محیطی از قیر جدا نشود.

مقاوم در برابر ضربه

مقاومت در برابر ضربه ویژگی دیگری است که باید در زیراساس و اساس در نظر گرفته شود. این لایه‌ها باید تحمل مقاومت در برابر ضربه‌های مختلف را داشته باشند.

لایه‌ی رویه

لایه رویه بالاترین لایه در جاده‌سازی است و در تماس مستقیم با چرخ وسایل نقلیه است. رویه‌ها بر اساس نوع مصالح به کار رفته انواع مختلفی دارند: روسازی سخت و روسازی انعطاف‌پذیر.

روسازی سخت

در روسازی سخت یا بتنی، لایه رویه از بتن ساخته می‌شود. این رویه دارای مقاومت فشاری و کششی خوبی است و بار ترافیکی زیادی را بدون هیچ‌گونه تغییر شکلی می‌تواند تحمل کند و این فشار به‌خوبی به لایه‌های زیرین و در بستر خاک منتقل می‌شود. در روسازی سخت مقاومت و کیفیت قشر بتنی مقدار توان و تحمل فشار را تعیین می‌کند. روسازی‌های بتنی به دلیل از دست دادن آب اولیه خود جمع می‌شوند. به‌علاوه اینکه در آن‌ها انقباض و انبساط به علت تأثیرات حرارتی نیز وجود دارد لذا تغییر مکان های حاصل از تنش‌های حاصله باید به‌خوبی توزیع شوند. انواع روسازی‌های بتنی عبارت‌اند از: روسازی بتنی غیرمسلح درزدار، روسازی‌های بتن مسلح درزدار، روسازی‌های بتن مسلح پیوسته، روکش‌ها، روسازی بتنی پیش تنیده و پیش ساخته، بتن غلتکی.

روسازی بتنی

روسازی انعطاف‌پذیر

در این نوع روسازی مقاومت برشی بالا اما مقاومت کششی بسیار اندک است و فشار به نسبت نوع بتنی به‌خوبی منتقل نمی‌شود. روسازی‌های تمام آسفالت، عمر طولانی دارد و صرفاً برای مناطق مرطوب با یخبندان زیاد می‌تواند کاربرد داشته باشند.

در پایان

این مطلب هم چنان ادامه دارد…

تموک فضایی برای ارتباط آسان با فعال راه و جاده سازی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *